Nauka i innowacyjność polskiej gospodarki

Komunikat z trzeciego spotkania z cyklu „Nauka i innowacyjność polskiej gospodarki”, które odbyło się w Warszawie w dniu 19 września 2013r. 

W dniu 19 września br w siedzibie KK NSZZ „Solidarność” w Warszawie odbyło się trzecie spotkanie z cyklu „Nauka i innowacyjność polskiej gospodarki”. W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele sekretariatów przemysłowych NSZZ „Solidarność” reprezentujących: przewodniczący Kazimierz Grajcarek (Sekretariat Górnictwa i Energetyki), Mirosław Nowicki (Sekretariat Przemysłu Spożywczego), przewodniczący Zbigniew Majchrzak (Sekretariat Budownictwa i Przemysłu Drzewnego), przewodniczący Ryszard Proksa (Sekretariat Oświaty i Nauki) i przedstawiciele Krajowej Sekcji Nauki (przewodniczący Edward Malec, wiceprzewodnicząca Mari a Sapor oraz członkowie Prezydium Rady KSN Marek Gutowski i Kazimierz Siciński). Gościem Specjalnym był prof. Piotr Gliński reprezentujący Stowarzyszenie program dla Polski. Wykłady wygłosili: prof. Janusz Filipiak (założyciel i właściciel firmy Comarch), dr Dariusz Litwin z Instytutu Optyki Stosowanej, prof. Krzysztof Rybiński (Rektor Akademia Vistula) oraz dr Kazimierz Siciński.

Uczestników spotkania powitał przewodniczący Sekretariatu Górnictwa i Energetyki NSZZ „Solidarność” Kazimierz Grajcarek a prowadził je przewodniczący KSN NSZZ „Solidarność” prof. Edward Malec.

Jako pierwszy głos zabrał dr Kazimierz Siciński (członek Prezydium KSN, EMAG). Mówił on o „Wybranych problemów innowacyjności w dużej skali”. Wskazał na konieczność zwiększenia nakładów na innowacyjność oraz na konieczność opracowania programów strategicznych dla firm produkcyjnych i usługowych w zakresie rozwoju innowacyjności. Sygnalizował potrzebę wybrania priorytetów gospodarczych. Podkreślał, że perspektywa unijna 2014-20 jest ostatnią, w której przewidziano dla Polski duże środki finansowe, w tym także w sektorze badań rozwojowych (BR). Trzeba zrobić wszystko, aby te środki wykorzystać w sposób należyty.

Dr Dariusz Litwin przedstawił referat pt. „Działania organizacyjne i systemowe wzmacniające polska naukę i jej powiązania z gospodarką”. Wskazał na: konieczność wykorzystania różnych dróg w celu stymulowania motywacji do innowacji, na konieczność współpracy uczelni, instytutów PAN oraz Instytutów Badawczych (IB) z przedsiębiorstwami. Zaproponował stworzenie układu sieciowego - instytutów sieciowych, które składały by się z instytutów wiodących i instytutów zależnych, w celu koordynacji wysiłków i zadań na rzecz innowacyjności i rozwoju gospodarki polskiej. Zaproponował stworzenie dla przedsiębiorstw bodźców innowacyjnych w systemie podatkowym. Podał przykład Węgier, w których firmy zaniedbujące badania rozwojowe muszą płacić podatek; są z niego zwolnione lub nawet otrzymują premię podatkową, jeśli nakłady finansowe BR przekraczają pewien ustalony pułap.

Kolejnym prelegentem był prof. Krzysztof Rybiński, rektor Akademia Vistula, który w referacie „ Jak odwrócić trend spadku innowacyjności Polski?” starał się przedstawić warunki, jakie powinny być spełnione aby ten trend odwrócić. Przedstawił on dane statystyczne pokazujące dramatyczny spadek innowacyjność i pozycji Polski w wybranych rankingach innowacyjności w ostatnich kilku latach. Krytykował obecny system podatkowy, nieprzychylny innowacjom. Urzędy finansowe traktują wydatki na badania rozwojowe i innowacyjne jako część zysku, nakładając stosowny podatek od tych nakładów. W istocie zamiast stymulacji mamy antybodźce – system fiskalny karze za innowacyjność. Konieczna jest zmiana podejścia o zamówieniach publicznych – należy zrezygnować z wymogu najniższej ceny. W załączeniu znajduje się prezentacja profesora Rybińskiego.

Prof. Janusz Filipiak (COMARCH) analizował „zasady alokacji środków unijnych na prace naukowo-badawcze” oraz ”Wykorzystanie potencjału polskiego kapitału ludzkiego w centrach outsourcingowych”. Mówił o złej dystrybucji i niewłaściwym wykorzystaniu środków na prace naukowo-badawcze. Zwracał uwagę na nieuzasadnione uprzywilejowanie firm zagranicznych - na usługi (wartość dodaną) wykonywane w centrach outsourcingowych nie nakłada się podatku VAT. Zwracał uwagę, że taka praktyka jest czymś wyjątkowym w Unii Europejskiej – we Francji lub w Niemczech informatyczne firmy software-owe płacą podatek VAT od wartości dodanej. Profesor Filipiak apelował o odważne wsparcie innowacyjnych gałęzi gospodarki przez rząd. Zwracał on uwagę na niedawne wsparcie zakładów BMW w Niemczech kwotą 1 mld Euro przez rząd federalny. Takie wsparcie jest zgodne z dyrektywami UE, , jeśli zostanie odpowiednio uzasadnione. Profesor Filipiak uważa, że to politycy powinni określać priorytety społeczne i gospodarcze, w tym także w sektorze BR.

W dyskusji głos zabrali:
Przewodniczący M. Nowicki podkreślił, ze polski przemysł spożywczy powinienbyć traktowany priorytetowo.

Prof. P. Gliński – apelował, aby Związki zawodowe bardziej aktywnie artykułowały konieczność zmian w polityce gospodarczej Polski, szczególnie w zakresie wprowadzania mechanizmów proinnowacyjnych. Wskazał też na konieczność zaangażowania opozycji politycznej, bo w Polsce brak jest strategii i wizji dystrybucji środków finansowych w perspektywie 2014-2020, od których w dużej mierze zależy przyszły poziom innowacyjności gospodarki. Opozycja i związki powinny podjąć wspólną kampanię na rzecz zmian w tym zakresie.

Prof. J. Filipiak polemizował z propozycją utworzenia instytutów sieciowych. Wskazywał, że obecny układ – niezależne Instytuty Badawcze – sprawia, że są one przyjazne potencjalnym klientom. Duża struktura mogłaby działać w sposób ociężały i biurokratyczny. Ma on złe doświadczenia z Instytutem Frauenhofera w Niemczech. Zgodził się z teza prof. Rybińskiego o anty-innowacyjnym systemie fiskalnym w Polsce.

Prof. K. Rybiński postulował sieć instytutów badawczych elastyczną, skoncentrowana wokół konkretnych zadań. Zwracał uwagę na konieczność wspierania polskiego sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Można to zrobić w sposób zgodny z ustawodawstwem UE.

Dr D. Litwin podkreślał, że ostateczny kształt sieci powinien wyniknąć z analizy i dyskusji potencjalnie zainteresowanych. Podkreślał dobrowolność zrzeszania się IB oraz nie wykluczał utworzenia struktury sieciowej słabo sformalizowanej, zgodnie z postulatem prof. Rybińskiego.

Przewodnicząca dr M. Sapor – dobrze, że zaczynamy zwracać uwagę na niedociągnięcia w dystrybucji i wykorzystaniu środków unijnych. Dobrze też, że następuje zwrot od koncepcji kupowania nowych technologii (w ramach strategii tzw. cofania się wstecz) do koncepcji samodzielnego generowania innowacyjności w polskiej gospodarce.

Podsumowanie:

Prof. E. Malec wskazał, że w gronie dyskutantów istnieje zgoda co do potrzeby ustawowego określenia zasad przeznaczania przez firmy środków na rozwój innowacyjności i stworzenia systemu bodźców fiskalnych – może na wzór węgierski. Na najbliższym spotkaniu należy przedstawić projekt stosownych regulacji prawnych i omówić je z udziałem szerszego grona ekspertów.

Mniej klarowna – wymagająca dalszej dyskusji – jest koncepcja sieci IB.

Przewodniczący K. Grajcarek - członkowie Komisji Krajowej wiedzą, że nie jest dobrze z BR i innowacyjnością. Obecna dyskusja uświadomiła mu, że jest znacznie gorzej, niż jemu i jego kolegom z KK się wydawało. Konieczne jest zbudowanie koalicji, która wypracuje program ratowania polskiej gospodarki. Powinny być organizowane spotkania z przedsiębiorcami, którzy powinni wskazać jakie bariery powinny zostać pokonane, aby gospodarka korzystała z polskiej myśli intelektualnej.

Prof. P. Gliński – należy pilnie skoncentrować się na ustaleniu zasad dla perspektywy 2014-2020, tak aby nie było marnotrawienia środków. BR, innowacyjność i cele społeczne powinny być w tej perspektywie priorytetowe. Komisja Krajowa, wraz z innymi podmiotami społecznymi i politycznymi, powinna podjąć zdecydowane działania w tym zakresie. Polski wzrost gospodarczy zależy w dużej mierze od poziomu innowacyjności, i nie rozwiążemy spraw pracowniczych, bez rewolucji w innowacyjności!

Spisali: dr Maria Sapor, prof. Edward Malec.

© 2020 UKSW Wszelkie prawa zastrzeżone